Quên chất lượng Nhật Bản đi, bài viết này minh chứng sản phẩm của Đức mới là tốt nhất thế giới

Bạn có thể bàn luận với người Nhật Bản về giá thành sản phẩm, nhưng bạn sẽ bị gạt đi ngay nếu nói sản phẩm đắt hay rẻ với người Đức.

Nước Đức là nước bắt đầu nền công nghiệp hóa rất muộn, khi mà các cuộc cách mạng công nghiệp của Anh và Pháp thành công, nước Đức lúc bấy giờ mới đang là nước nông nghiệp. Người dân Đức sau thời kì công nghiệp hóa cũng chỉ học theo các công nghệ của Anh, Pháp và làm đồ giả. Vì lí do đó, Quốc hội Anh chú trọng đặc biệt cải cách “luật thương hiệu” vào ngày 23/8/1887, yêu cầu tất cả những gì nhập khẩu từ Đức phải có mác “Made in Germany”. “Made in Germany” vào thời điểm bấy giờ là một nhãn mác bị mọi người khinh thường.

Các nghiên cứu khoa học của các trường đại học tại Đức trong thời kì đầu của thời đại công nghiệp hóa hoàn toàn không liên kết với các lĩnh vực sản xuất. Mặc dù nước lúc đó là Trung tâm khoa học của thế giới, nhưng người Mỹ lại thông minh hơn, những người Mỹ sau khi tốt nghiệp và lấy được bằng xong, họ đã không vùi đầu vào những nghiên cứu khoa học nữa, thay vào đó họ lăn mình vào đi làm với các doanh nghiệp luôn.

Đầu thập kỉ 90 của thế kỉ 19, các nhà khoa học người Đức sau khi sang Mỹ để mở mang tầm mắt, đã phát hiện các sản phảm công nghiệp của Mỹ có công nghệ rất cao, lúc này người Đức mới đưa ra phương châm mới của mình đó là lý thuyết phải đi đôi vs thực hành, bắt đầu thúc đẩy sự phát triển về khoa học ứng dụng. Do nước Đức có một nền tảng rất vững chắc về Khoa học, nên họ đã tiếp thu rất nhanh phương châm lý thuyết phải đi đôi với thực hành. Đội ngũ các nhà khoa học người Đức đã đứng đầu trong thời gian nửa thế kỉ, những đội ngũ công nhân và kĩ sư làm việc rất ăn ý, họ đã lãnh đạo thành công “Cách mạng động cơ đốt trong và điện cơ hóa”, việc này đã khiến nền kinh tế công nghiệp Đức không ngừng phát triển.

Kể từ đó trở đi, các sản phẩm của Đức như cơ khí, hóa chất, điện, quang học, kể cả đồ dùng gia đình, dụng cụ thể thao đã được mệnh danh là những sản phẩm có chất lượng tốt nhất trên thế giới, “Made in Germany” lúc đó trở thành biểu tượng cho uy tín và chất lượng. Những công ty có tiếng nhất ở Đức đều được thành lập từ thời điểm này và vẫn giữ uy tín cho đến tận ngày hôm nay.

Nước Đức cùng câu chuyện “Thả con săn sắt bắt con cá rô”

Đức không phải một quốc gia “có mới nới cũ”, người Đức ưa thích những đồ vật có tính lịch sử, văn hóa lâu đời. Người Đức có thể dùng những đồ vật rất cũ từ thập kỉ 60 nhưng đối với họ những đồ vật đó mới thật sự đáng giá.

Một chiếc bút bi sản xuất tại Đức có thể rơi đến hơn chục lần mà vẫn có thể dùng được, những ngôi nhà của người Đức xây thì 120 năm cũng không sập vì người Đức còn lo sự phá hủy của chiến tranh, kể cả có sập thì người Đức cũng sẽ xây lại theo đúng hình dáng ban đầu.

Có một bức ảnh về kiến trúc ở Đức mang tên “Nước Đức không đổi thay”, bức ảnh này cho thấy những ngồi nhà người Đức xây lại sau thế chiến thứ hai đều vẫn mang phong cách của thời đại Baroque và Rococo. Vì sao ư? Sau thế chiến thứ 2, những ngôi nhà cổ ở Đức hầu như bị phá hủy hoàn toàn, nhưng người dân ở đây không muốn thay đổi, họ chỉ yêu văn hóa riêng của đất nước mình, do đó họ đã một mực xây lại nhà của mình theo đúng hình dáng ban đầu. Và để hôm nay những thực khách tới Đức đều được chiêm ngưỡng những kiến trúc từ thời đại Baroque và Rococo.

Vì tình yêu đất nước, tình yêu văn hóa của người Đức nên chúng ta mới có bức ảnh mang tên “Nước Đức không đổi thay”.

Do nên kinh tế của Đức không phụ thuộc vào thị trường bất động sản, vậy nên những kiến trúc sư ở Đức rất ít khi được thiết kế một công trình kiến trúc. Nên nếu được thiết kế, những vị kiến trúc sư sẽ bỏ hết sức lực của mình để tạo ra được những tòa nhà có tính nghệ thuật cao và phải mang tầm cỡ thế giới. Người dân Đức luôn luôn trân trọng những lợi ích về lâu về dài của đất nước mình.

Mỗi một doanh nghiệp chỉ kinh doanh một lĩnh vực duy nhất

Trong một cuộc họp báo, một phóng viên người nước ngoài đã hỏi Peter von Siemens:

- “Tại sao một đất nước chỉ có vỏn vẹn 80 triệu dân lại có thể có tới 2300 nhãn hiệu trên thế giới?”

Vị CEO của công ty Siemens trả lời:

- “Điều này là do ý thức làm việc của người Đức chúng tôi, người Đức chú tâm tới từng chi tiết sản xuất, các công nhân của các doanh nghiệp Đức phải có trách nhiệm sản xuất ra những sản phẩm đứng đầu thế giới, phải có trách nhiệm đảm bảo một dịch vụ tốt cho khách hàng.”

Lúc đó người phóng viên hỏi thêm: “Chẳng phải mục tiêu cuối cùng của các doanh nghiệp đều là lợi nhuận sao?”. CEO của Siemens trả lời: “Không đúng, đó là triết lý kinh tế của Anh và Mỹ, chúng tôi có những triết lý kinh tế riêng. Triết lý kinh tế của chúng tôi theo đuổi theo hai điều sau:

1, Quá trình sản xuất phải an toàn và nhuần nhuyễn.

2, Giá trị sử dụng của các sản phẩm công nghệ cao.

Đây mới là cốt lõi của sản xuất, chứ không liên quan tới lợi nhuận cao hay thấp.

Vận hành một doanh nghiệp không chỉ là quan tâm tới lợi ích kinh tế, trên thực tế, các doanh nghiệp của nước chúng tôi có sứ mệnh và nhiệm vụ phải đảm bảo các đạo đức nghề nghiệp, tạo ra những sản phẩm công nghệ tinh xảo nhất cho người sử dụng.”

Peter von Siemens

Tại Đức, không có một doanh nghiệp nào có thể thành công trong thời gian ngắn, mỗi doanh nghiệp đều chỉ hoạt động trong một lĩnh vực duy nhất, có thể lúc đầu được coi là những doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp phát triển chậm nhưng đặc biệt không có doanh nghiệp yếu kém, doanh nghiệp sản xuất đồ giả. Thường những doanh nghiệp tại Đức đều có trăm năm kinh nghiệm, luôn luôn chú trọng tới chất lượng và giá thành sản phẩm. Nước Đức có xưởng rượu vang gần 400 năm tuổi, rất may trong thế chiến thứ 2 không bị Mỹ tiêu diệt. Thương hiệu lốp xe Horse nổi tiếng của Đức được thành lập năm 1871, hiện nay công ty này có chi nhánh trải khắp nước Đức. Adidas, công ty thể thao nổi tiếng thế giới được thành lập vào năm 1920 tại Đức, đến nay đã được gần 100 năm tuổi.

Sản phẩm “Made in Germany” không hề cạnh tranh về giá, không cạnh tranh với các sản phẩm khác, một là do đã được doanh nghiệp bảo hộ, hai là do giá cả không phải quyết định tất cả, việc cạnh tranh về giá có thể khiến các doanh nghiệp chạy trong một vòng luẩn quẩn. Nước Đức không phải là không làm vì lợi nhuận, nhưng chỉ cần lợi nhuận của công ty đủ để cho những yêu cầu cơ bản của doanh nghiệp, đủ tiêu là được. Do vậy, người Đức thường có suy nghĩ lợi nhuận là để đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp, đồng thời cũng dùng một phần lợi nhuận để góp phần làm tăng chất lượng và dịch vụ của sản phẩm của doanh nghiệp mình lên.

Có một lần một giám đốc của công ty đồ dùng bếp Fissler được hỏi như sau: “Cái nồi của Đức sản xuất có thể dùng được 100 năm, nên là mỗi lần 1 khách hàng vào mua thì người ta sẽ không cần quay lại để mua 1 cái nữa. Ông xem loại nồi của Nhật Bản chỉ dùng được 20 năm, 20 năm sau họ sẽ quay lại tìm mua 1 cái nữa. Vậy có phải tốt hơn không? Tại sao ông không làm nồi chất lượng kém đi một chút thì đã có thể kiếm được nhiều tiền hơn không?”

Vị giám đốc này trả lời:

“Làm sao mà thế được, tất cả những người mua nồi của chúng tôi đều sẽ không phải đến mua lần nữa, như vậy họ sẽ truyền miệng cho nhiều người là nồi của chúng tôi chất lượng tốt, do đó ngày càng sẽ có nhiều người đến mua nồi của chúng tôi hơn, vả lại trên thế giới có gần 8 tỷ người, thì sẽ còn rất nhiều người mua đồ của chúng tôi nữa.”

Các bạn thấy đấy, triết lý kinh doanh của người Đức khác hẳn với số đông. Một khi đã làm ăn thì chỉ chú tâm vào một lĩnh vực duy nhất, người dùng sẽ cảm thấy đồ của họ tốt, và sẽ truyền miệng giới thiệu cho người thứ 2, người thứ 3, đây mới là cách nước Đức làm kinh tế.

Nước Đức không tin vào các sản phẩm chất lượng tốt lại có giá thành rẻ

Ngành sản xuất của Đức có ưu điểm là không quan trọng về giá thành, đến cả người Đức còn tự thừa nhận là đồ Đức chất lượng tốt nhưng giá không rẻ. Bạn có thể bàn luận với người Nhật Bản về giá thành sản phẩm, nhưng bạn sẽ bị gạt đi ngay nếu nói sản phẩm đắt hay rẻ với người Đức. Người Đức thậm chí còn không tin là có chuyện đồ chất lượng tốt mà giá lại rẻ.

Sản phẩm “Made in Germany” chú trọng về chất lượng, sản phẩm sở hữu công nghệ cao, dịch vụ tốt. Các sản phẩm của doanh nghiệp Đức thường đều đứng đầu thế giới, và các nước khác thường không thể sản xuất được những sản phẩm như vậy. Hơn 30% sản phẩm xuất khẩu của Đức đều không có ai cạnh tranh được.

Các sản phẩm dành cho trẻ em dưới 3 tuổi ở Đức đều không chứa một chất phụ gia nào, đều bao gồm các thành phần tự nhiên. Tất cả các sản phẩm cho bà mẹ mới sinh đều được bán ở các hiệu thuốc, không được bán ở ngoài thị trường. Các sản phẩm Socola của Đức đều phải sử dụng các hạt Cacao nguyên gốc. Tất cả các thương hiệu về sức khỏe đều phải qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt, để đảm bảo đều sử dụng các chất tự nhiên.

Các sản phẩm hóa chất của Đức đều không sử dụng trong công nghiệp, ví dụ như các chất tẩy rửa, xà phòng ngoài tác dụng vệ sinh khử trùng ra thì phần lớn đều áp dụng công nghệ phân hủy sinh học, đều phụ thuộc vào sự phân hủy sinh học của các thành phần hóa học, để đảm bảo hóa chất không gây hại cho quá trình phát triển của con người. Sản phẩm máy lọc nước của Đức, sử dụng hệ thống lọc vô cơ để lọc chất bẩn, có thể lọc các chất hữu cơ độc hại, và còn tăng thêm Ma-giê cho nước. Uống nước được lọc từ máy của Đức, bạn sẽ cảm thấy nước sẽ có vị ngọt ngọt.

Dụng cụ nhà bếp của Đức có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, chịu được nhiệt độ cao, lại bảo vệ môi trường. Người ta thường nói dùng nồi Đức là phải dùng được tận 100 năm, nên là nhiều nhà ở Đức mới dùng nồi từ đời này sang đời khác, không cần phải mua đến cái thứ 2. Sản phẩm nồi của Đức hoàn toàn làm từ Gang và Thép, bên trong nắp nồi đều có một kiểu hoa văn lạ. Được biết các hoa văn ở nắp nồi đó là một kĩ thuật giúp cho hơi nước được lưu thông tự nhiên, không bị khô.

Có một vị giám đốc của một doanh nghiệp Đức được hỏi rằng tại sao các sản phẩm của Đức là ghi là có thể sử dụng 100 năm?

Ông trả lời rằng lý do thứ nhất là do nước Đức có nguồn tài nguyên thiên nhiên hạn chế, hầu hết các nguyên liệu sản xuất đều phải nhập từ nước ngoài về, vậy nên để tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, người Đức bắt buộc phải nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị sử dụng lên cao nhất có thể. Lý do thứ hai đó là người Đức quan niệm chất lượng của sản phẩm tốt hay không tốt đều nằm ở tuổi thọ của sản phẩm.

MÙI CÁ

“Thưa dượng!
Con viết những dòng này khi đang ngồi trong quán Starbucks ở đất nước Phần Lan xa xôi. Hôm nay quán bán COD (coffee of the day) của Đà Lạt mình, con làm một ly to đùng. Con vừa viết vừa uống, hết ly là con ngừng đó nha (con bắt chước kiểu viết của dượng cho độc giả hụt hẫng chơi).

Con sinh ra ở một làng chài ven biển nghèo xứ Thanh Hoá. Con là đứa con duy nhất của mẹ. Và con không có bố. Khi có con, vì người đời đàm tiếu phán xét dữ dội nên mẹ chịu không nổi, nửa đêm mẹ bế con theo xe khách đi dần vào các tỉnh miền trong. Mẹ đến nhà 1 cô người quen ở một xã ven biển ở Quảng Trị, xin làm công nhân trong xưởng nước đá. Sau đó cô ấy cho mẹ mượn tiền để tự ra riêng, thuê nhà buôn bán. Cứ mờ sáng, mẹ con dậy sớm, ra ngoài bãi chờ mấy chú đánh cá về, lấy một ít rồi đạp xe lên chợ miền núi cách đó 15km để bán lại. Con chỉ biết tên bố mình khi con đi dịch giấy khai sinh để làm hồ sơ đi du học. Mẹ con khi nào con ăn học thành tài, mẹ sẽ cho liên lạc lại để nhận mặt. Bí mật đời mẹ nên con cũng không tò mò nữa.

Con lớn lên trong mùi tanh nồng nàn của cá biển. Mẹ con tiếp xúc với cá nhiều nên mùi mồ hôi cũng là mùi cá, dù tắm xà bông cỡ nào cũng không bay hết được. Người khác thì thấy ghê ghê nhưng con thấy rất đỗi thân thương. Dượng biết không, dù đã dọn đến một nơi xa lạ, nhưng xóm làng ở đây vẫn không buông tha. Con lớn lên trong sự trêu chọc của những bạn bè trang lứa, vốn có cha có mẹ đầy đủ. Rồi những lần những người đàn ông đến với mẹ con, đòi lấy mẹ nhưng đối xử với con lạnh nhạt lắm. Đàn ông châu Á thường ích kỷ, họ chỉ thương và lo cho con ruột của họ thôi nên mẹ nói thôi mẹ ở vậy, lấy về mà mấy ổng đánh con chắc mẹ sẽ chết. Mẹ lầm lũi như con cò con vạc trong ca dao xứ mình.

Có bao nhiêu người đàn bà Việt Nam lầm lũi với đứa con của họ, con không biết nữa, nhưng chắc là nhiều lắm. Tư tưởng nho giáo và mối quan hệ cộng đồng làng xã đặc trưng khiến người phụ nữ châu Á mình sống cứ phải sống một cuộc đời khổ tâm. Mẹ nói mẹ nói lúc có bầu, hồi đó chưa có siêu âm nên mẹ chỉ mong sinh con trai, cho con bớt khổ.

Có lần tụi bạn học trêu chọc con là đồ không cha, mẹ hàng tôm hàng cá nên mất dạy, con quyết sống mái với chúng nó một trận với tất cả uất ức trong lòng. Bọn chúng đông hơn, đánh con thừa sống thiếu chết. Khi đem lên phân xử, có cô giáo, thầy hiệu trưởng và phụ huynh hai bên, con bị kết tội là con sai hoàn toàn. Con vẫn nhớ ánh mắt thống thiết của mẹ con khi thầy hiệu trưởng nói "chị không có chồng, chị ráng đóng vai cha để dạy con, đừng để nó thành người xấu, phá làng phá xóm như vậy nữa".

Bữa đó, mẹ đạp xe chở con về, nấu cơm cho ăn xong, ra ngoài sân ôm mặt khóc nức nở. Rồi mẹ vô nhà, lấy giỏ bỏ đồ 2 mẹ con vô, nói thôi mẹ vô Đà Nẵng, ở thành phố người ta bớt soi mói hơn. Mẹ gửi con qua nhà cô chủ hãng nước đá, một ân nhân của mẹ rồi bắt xe lên đường. Con lầm lũi không nói không cười mất mấy tháng cho hết năm học, rồi theo mẹ lên Đà Nẵng.

Ở Đà Nẵng, mẹ làm công nhân cho một xí nghiệp thủy sản, do có kinh nghiệm phân loại cá. Rồi mẹ cũng trở lại nghề cũ. Mẹ con chỉ thích bán cá thôi. Cuộc sống dần ổn định và mẹ mua được cái nhà cho hai mẹ con tá túc.

Con học ở một trường bình thường, học lực cũng bình thường. Con đọc page của dượng vào đầu năm lớp 11. Thấy hay, con đọc cho mẹ nghe. Chuyện vui, mẹ cười bảo “cái ông ni viết hài ghê ta ơi, cứ như gặp nhau cuối tuần trên tivi”. Rồi có lúc, hai mẹ con bật khóc. Nhất là khi đọc truyện Mùi Kiệu, mẹ nói, cảm giác tủi thân y chang như mẹ con mình.

Rồi con đọc chuyện West Point, từ đó con nghĩ tại sao mình không làm khác. Cứ y chang mọi người thì sao thành công được. Thay vì cứ luyện toán lý hoá sinh mờ mờ sáng đến khuya, tranh nhau một suất vô ĐH ở Việt Nam, mình có thể đi nước ngoài học không. Tình cờ con đọc 1 bài báo nói về học sinh Trung Quốc hiện chiếm 1/3 sinh viên quốc tế tại các ĐH Mỹ. Bên TQ có kỳ thi “Cao Khảo” cũng khốc liệt như kỳ thi tuyển sinh ở Việt Nam, nên học sinh TQ bí mật chỉ nhau cách vào ĐH Mỹ, vì thi SAT dễ dàng hơn. Từ đó, học sinh TQ bùng nổ ở Mỹ, châu Âu, Úc, New Zealand…trong đó rất nhiều bạn được học bổng toàn phần, tức trường bên kia tài trợ toàn bộ kinh phí học tập lẫn ăn ở. Thế là con lân la lên mạng xem thế nào, hoá ra vô cùng dễ so với kỳ thi của mình. Điều kiện cần chính là điểm IELTS và SAT, còn điều kiện đủ chính là trí lực của mỗi cá nhân. Họ cần bài luận tự viết, bằng chứng về các hoạt động xã hội và từ thiện, các công trình nghiên cứu sáng tạo, các bài báo…và sự tự tin là có học bổng. Vì họ sẽ gọi phỏng vấn qua Skype. Con đọc xong, thức trắng 1 đêm, quyết định mình sẽ có lối rẽ khác. Nhất định mình không phải là đứa tầm tầm bậc trung, không chen chúc trên con đường có quá nhiều người đi.

Con đến nhà sách Đà Nẵng mua về các cuốn luyện SAT và IELTS cũng như download từ trên mạng xuống, rồi ngồi luyện. Con mượn mẹ 10 triệu để mở thẻ visa debit để thanh toán cho các kỳ thi này. Tháng 3, tháng 4 con thi 2 kỳ thi này xong, rồi nộp vô các ĐH mình ưa thích trên thế giới, bằng tú tài sẽ bổ sung sau. Con nhận được thư chấp thuận vào học của nhiều ĐH lắm dượng, phần lớn là miễn 75% học phí, hoặc hoàn toàn học phí, chỉ có 1 trường ở Phần Lan và 1 trường ở Mỹ bao luôn ăn ở đi lại. Con quyết định chọn Phần Lan, tháng 6 ra Hà Nội phỏng vấn visa xong, con về thi tú tài nhẹ nhàng. Khi các bạn con dáo dác xách hồ sơ bay vào Sài Gòn, bay ra Hà Nội, ra Huế căng mắt theo dõi thông tin các nguyện vọng như thị trường chứng khoán thì con chỉ lo bán cá phụ mẹ, đá bóng, chờ ngày lên máy bay để nhập học tháng 9 ở Phần Lan.

Lúc luyện IELTS và SAT, con cũng đã rủ các bạn làm nhưng các bạn không dám, vì tâm lý “chắc ăn” của người mình nặng lắm dượng ơi. Thật ra, con tự tin luyện thi ĐH của nước ngoài là vì bây giờ ĐH mình nhiều quá, 4-5 trăm trường, tìm một chỗ để học đâu có khó. Các ĐH, cao đẳng vùng, cao đẳng nghề thiếu người học trầm trọng. Con thấy mấy anh chị trước luyện thi từ mờ sáng đến khuya lơ, giành nhau vô ĐH tốp này tốp kia chứ ra trường cũng thất nghiệp nếu không có ngoại ngữ, trải nghiệm làm thêm hay công tác xã hội. Như chị Quỳnh, con gái của cô bán nước đá ở Quảng Trị đó, một tháng học ở Sài Gòn, cô phải gửi vào 5 triệu tiền ăn ở học thêm, 1 năm là 60 triệu, cộng học phí đi lại linh tinh khoảng 100 triệu. Tính ra 4-5 năm học khoảng 400-500 triệu chứ đâu có ít, tại mình chuyển dần thì không thấy nhiều đó thôi. Giờ học xong chị Quỳnh thất nghiệp về phụ mẹ bán nước đá, con kêu chị tìm việc làm ở nước ngoài thử xem sao thì chị nói tiếng Anh chị lèo tèo lắm, sao đi được...

Năm ngoái, thật ra, con cũng “chắc ăn” nên đăng ký cao đẳng nghề Đà Nẵng, và định bụng sẽ làm thêm cái ĐH tại chức tiếng Anh ban đêm, hoặc đi làm luôn nếu không có ĐH nước ngoài nào nhận. Con cao ráo đẹp trai, tiếng Anh lưu loát như vầy, mấy resort 5 sao ở Đà Nẵng, Hội An không lẽ không cần người mở cửa? Con nghĩ học sinh nên luyện IELTS hay TOEFL, vừa thi được ĐH vừa sử dụng được ngoài xã hội. Tiếng Anh là môn học duy nhất mà có thể dùng để kiếm ăn được cả đời, tại sao không tập trung vào mà học? Nhưng trong thâm tâm, con chỉ muốn đi du học, nhưng không ai tin con, kể cả mẹ. Với nhiều người, con sãi ở chùa chỉ quét lá đa, thành công luôn phải có ai đó giúp chứ tự mình là không thể. Nhưng con theo chủ nghĩa tự thân tự lập và tự tin về điều đó. Mẹ chỉ nói mi làm chi thì cứ làm, mẹ sinh con ra là cho con một cơ hội ra cuộc đời, không phải có nghĩa vụ nuôi mẹ. Về già, mẹ sẽ về lại quê cũ, sống với các cậu các dì, hoặc vô viện dưỡng lão. Con cứ vẫy vùng bốn phương cho thỏa chí làm trai, dở quá thì về phụ mẹ. Mẹ nói mẹ bán cá ở quê thôi nhưng mà đọc bài của Tony riết nên ứng xử văn minh lắm, con cứ yên tâm.

Con đăng ký học ngành chế biến thủy sản và công nghệ đông lạnh. Có lẽ những kinh nghiệm bán cá của con, các bức ảnh lao động chân tay của con gửi cho mấy thầy, rồi lá thư con trình bày về khát vọng làm một nhà máy chế biến bột cá ở quê nhà đã thuyết phục các thầy bên này. Chuyện đi du học, con không muốn bàn tán xôn xao nên tuyệt đối không nói với ai. Họ có giúp gì được mình đâu mà báo cáo. Họ không tin thì lại lời ra tiếng vào, con thích cách ứng xử của dượng với thế gian. Cần gì nổi danh ồn ào, “sông càng sâu càng tĩnh lặng”, hay có một câu tiếng Anh mà con thấy dượng để trên page của mình là “work hard in silence, let success be your noise”.

Con không biết tương lai con sẽ như thế nào. Vì Tây cho tiền con học nên con không có ràng buộc gì về việc tốt nghiệp xong phải làm gì ở đâu. Lấy tiền của Tây đi học không khó như mọi người nghĩ. Chỉ cần có ý chí, mọi con đường đều mở ra.

Thế giới phẳng, con đã là công dân toàn cầu, thi ĐH không phải bó buộc ở nước nào nữa, muốn thi đâu thì thi, học ở đâu thì học. Và con sẽ là một công dân có ích trong 7 tỷ nhân loại này. Khi bạn bè bên này hỏi về gia đình, con đều trả lời là mẹ tao là người bán cá ở xứ biển miền trung nước Việt, đơn thân, bình thường nhưng không tầm thường. Và tao cũng vậy.

Con chỉ một ràng buộc duy nhất để trở về, chính là mùi mồ hôi tanh nồng mùi cá của mẹ con. Tự dưng, con nhớ nhà quá dượng…."

Nguồn: Tony Buổi Sáng